Greqia do ta mbështesë Shqipërinë në përpjekjet e saj dhjetëvjeçare për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian, por me kusht që Tirana të respektojë të drejtat e pakicës greke në vend. Ky është qëndrimi i kryeministrit grek, Kyriakos Mitsotakis, i cili e shprehu këtë mbështetje të mërkurën, raporton Reuters.

Marrëdhëniet midis Athinës dhe Tiranës janë tensionuar pas arrestimit të politikanit të pakicës greke, Alfred Beleri, vitin e kaluar, gjatë një fushate për zgjedhjet lokale në qytetin e Himarës. Ai u burgos nën akuzën e blerjes së votave. Beleri u lirua këtë vit dhe fitoi një vend në Parlamentin Evropian si kandidat i partisë konservatore të Mitsotakisit, Demokracia e Re.

Duke nënshkruar një kontratë për ndërtimin e një rruge të re që lidh qytetin e Janinës me fshatin Kakavijë në Shqipëri, Mitsotakis tha se Greqia ka mbajtur gjithmonë marrëdhënie të mira me Shqipërinë. Sidoqoftë, ai theksoi se mbështetja për anëtarësimin e Shqipërisë në BE varet nga përmbushja e detyrimeve të Shqipërisë në lidhje me të drejtat e pakicës greke, e cila është më e madhja në vend.

“Ekziston një rrugë e vazhdueshme e kushteve drejt Bashkimit Evropian, ku ne jemi në thelb rregullatorët e shpejtësisë me të cilën Shqipëria do të ecë drejt Evropës,” tha Mitsotakis, para se të udhëtonte për në Bruksel për samitin BE-Ballkan Perëndimor.

Shqipëria, së bashku me Bosnjën, Kosovën, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë, ka marrë premtimin për anëtarësim në BE që nga vitet e kaluara dhe ato janë në negociata për reformat që do t’i mundësojnë të bëhen pjesë e bllokut të 27 shteteve anëtare. Megjithatë, procesi i integrimit ka ngecur për shkak të ngadalësisë në reformat dhe mungesës së vullnetit të shteteve anëtare të BE-së për zgjerimin e mëtejshëm të Unionit. Shqipëria hapi kapitullin e parë të negociatave për anëtarësim në tetor, 15 vjet pas dorëzimit të kërkesës për anëtarësim.

Në një tjetër zhvillim, ministri i Jashtëm grek, George Gerapetritis, pas një takimi me homologun serb, Marko Gjuriq, theksoi mbështetjen e Greqisë për përpjekjet e Serbisë për t’u anëtarësuar në BE. “Anëtarësimi i Serbisë në Bashkimin Evropian është një domosdoshmëri gjeopolitike,” tha Gerapetritis.

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, ka thënë të dielën se pret “vetëm lajme të këqija” për vendin e tij dhe se Serbia do ta ndryshojë qasjen në dialog me Kosovën, i cili ndërmjetësohet nga Bashkimi Evropian (BE).

“Unë do të shpjegoj se si na mashtruan, ku dhe si na kanë gënjyer disa të ashtuquajtur miq, e shumë të tjerë, dhe kjo ka të bëjë me anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës (KIE)”, tha Vuçiç.

Vuçiç, duke folur për anëtarësimin e Kosovës në KE, tha se “ne u thamë atyre se çfarë do të ndodhte nëse kjo do të ndodhte. Sepse mendojnë se kanë të drejtë ta interpretojnë marrëveshjen në mënyrë të rreme, jo në mënyrë të gabuar apo si të duan, por në mënyrë të rreme”.

“Do të jetë shumë e vështirë për ne, sepse synimi i dikujt është që ta shtyjë popullin serb sa më larg Kosovës”, shtoi ai.

Në marrëveshjen e arritur në fillim të vitit 2023 për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën, Serbisë i kërkohet, ndër të tjera, edhe të mos e pengojë anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës.

Kosova shpreson se do të mund të anëtarësohet në Këshillin e Evropës, pasi më 13 mars Qeveria e Albin Kurtit i kërkoi Agjencisë Kadastrale t’i transferojë 24 hektarë tokë në emër të Manastirit të Deçanit. Kryeministri Kurti tha se zbatimi i vendimit të Kushtetueses për tokën do të ishte vendimtar për pranimin e Kosovës në KE, gjatë Asamblesë Parlamentare të këtij institucioni, që do të mbahet në prill.

Në rast se Kosova merr dritën jeshile në Asamblenë Parlamentare, atëherë fjalën e fundit duhet ta japë Komiteti i Ministrave të Këshillit të Evropës – gjë të cilën Qeveria e pret të ndodhë në muajin maj.

Në atë rast është e mundur që anëtarësimi në Këshillin e Evropës të kushtëzohet edhe me çështje të tjera.

Zëvendësi i ndihmësit të sekretarit amerikan të Shtetit, Gabriel Escobar, tha për Radion Evropa e Lirë të premten se janë disa vende evropiane që po i kërkojnë edhe dy kushte për anëtarësimin e Kosovës. “Njëri ka të bëjë me disa veprime për shpronësimet që po bëhen në veri. Dhe, tjetri është Asociacioni”, tha ai.

Vuçiç, po ashtu, paralajmëroi ndryshime në qasjen e shtetit të tij në dialog.

“Nuk do të jetë e lehtë, para së gjithash për popullin tonë në Kosovë. Por do të ketë ndryshime në doktrinën dhe qasjet tona. Nuk do te na sjellin më përpara një akti të përfunduar dhe na thonë se kanë rënë dakord të behet pagesa këtu, pastaj të paguhet atje, dhe pastaj të konvertohet nga dollarë në euro, dhe nga euro në të tjera”, theksoi ai.

Të martën, kryenegociatorët e Kosovës dhe Serbisë do të takohen në Bruskel për të biseduar në kuadër të dialogut çështjen e dinarit serb, përdorimin e të cilit autoritetet kosovare e ndaluan përmes një rregulloreje të re për valutën që hyri në fuqi në shkurt.

Escobari tha për REL se nuk arriti ta bindë kryeministrin Kurti gjatë vizitës së tij në Prishtinë këtë javë, që pezullojë vendimin për ndalimin e monedhës serbe në Kosovë, derisa Bashkimi Evropian, Shtetet e Bashkuara dhe Qeveria e Kosovës të gjejnë një zgjidhje afatgjate, siç do të ishte transferimi elektronik i eurove përmes sistemit të Kosovës.

Vuçiç – shteti i të cilit ndan miliona euro për serbët në Kosovë dhe ua paguan atyre rrogat, pensionet dhe ndihmën shtesë – i akuzoi autoritetet kosovare për zbatimin me forcë të vendimit të Bankës Qendrore të Kosovës, i cili përcakton që vetëm euroja të përdoret për pagesa me para të gatshme.

“Mund të zbatosh gjithçka me force, por duhet të pranosh që e ke zbatuar me force. A do të duhet të pranojmë ndonjëherë, është e mundur, por do të jetë e qartë se nuk ka një pajtim për këtë dhe se e keni zbatuar me force. Do të flasim në një mënyrë tjetër. Jemi gjithmonë të gatshëm të dialogojmë, por tani me një qasje tjetër. Ne nuk jemi më budallenj”, theksoi Vuçiç.