Izraeli kreu sulme ajrore precize ndaj Iranit të premten dhe të shtunë, duke vendosur mbi 200 avionë luftarakë dhe duke lëshuar 330 municione, tha ushtria izraelite.

Pavarësisht pretendimeve të Iranit për gatishmëri të plotë ushtarake për të sprapsur sulmet izraelite ose amerikane, rezultatet e “Operacionit Lion në Ngritje” nxorën në pah aftësitë e vërteta të të dyja palëve, duke shfaqur suksesin e Izraelit me mbështetjen në avionë dhe municione të përparuara të prodhuara në SHBA që i kapërcyen mbrojtjet ajrore të Iranit.

Pse ka rëndësi

Merr lajme ekskluzive në Whatsapp

Doni të informoheni të parët për lajme ekskluzive? Bashkohuni me grupin tonë në Whatsapp duke klikuar këtu.

Ekzekutimi i suksesshëm i sulmit pa humbje të raportuara nënvizon efektivitetin e teknologjisë ushtarake të prodhuar në SHBA në një kohë të konkurrencës në rritje në industrinë globale të armëve.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme në një rajon ku SHBA-të kanë kufizuar prej kohësh shitjen e avionëve luftarakë të nivelit të lartë në vendet arabe për të ruajtur avantazhin ushtarak cilësor të Izraelit.

Kjo gjithashtu pasqyron konkurrencën më të gjerë në luftën moderne ajrore – ku aftësitë e fshehtësisë, precizitetit dhe luftës elektronike përcaktojnë gjithnjë e më shumë suksesin në fushën e betejës.

Çfarë duhet të dini

Sulmet përfshinë avionë F-35 dhe F-16 të Lockheed Martin, si dhe Boeing F-15, dhe kishin në shënjestër vende të shumta në të gjithë Iranin, përfshirë impiantin e pasurimit bërthamor të Natanzit, i cili strehon infrastrukturë kritike për programin bërthamor të Iranit.

Izraeli tha gjithashtu se goditi “vendet e fshehta” të operativëve të lartë në udhëheqjen ushtarake iraniane, duke vrarë shefin e shtabit të Forcave të Armatosura Iraniane dhe komandantin e Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC). Izraeli tha gjithashtu se vrau gjeneralin e brigadës së Forcave Ajrore të IRGC, Amir Ali Hajizadeh.

Sulmi izraelit ndaj Iranit nxori në pah aftësitë kryesore operacionale në çmontimin e mbrojtjes ajrore të Iranit dhe aftësitë hakmarrëse, duke synuar sistemet me rreze të mesme dhe të gjatë veprimi, duke prishur rrjetet e komandës dhe duke depërtuar në objektet bërthamore, vuri në dukje analisti ushtarak Sayed Ghoneim.

Teherani ka kohë që kërkon të sigurojë sistemet për të penguar sulmet izraelite. Sistemi i mbrojtjes ajrore i Iranit mbështetet kryesisht në sistemet raketore të prodhuara në Rusi, duke përfshirë raketat tokë-ajër S-300 dhe Pantsir, të cilat ofrojnë mbrojtje të shtresuar kundër kërcënimeve ajrore, por sulmet e Izraelit në vitin 2024 dëmtuan rëndë infrastrukturën mbrojtëse.

Çfarë po thonë njerëzit

Zëdhënësi i Forcave të Mbrojtjes së Izraelit (IDF), Gjeneral Brigade Effie Defrin, tha: “Këtë mëngjes, IDF filloi sulme parandaluese dhe precize që synonin programin bërthamor iranian me qëllim parandalimin e aftësisë së regjimit iranian për të ndërtuar një bombë bërthamore në një afat kohor të menjëhershëm.”

Gjeneral Majori i pensionuar i Ushtrisë Egjiptiane, Sayed Ghoneim, Kryetar i Institutit për Sigurinë Globale dhe Çështjet e Mbrojtjes (IGSDA) me seli në Abu Dhabi, tha për Newsweek: “Mbrojtja ajrore e Iranit mbetet ndjeshëm prapa si në cilësi ashtu edhe në sasi, veçanërisht duke pasur parasysh kërcënimin e tij të vazhdueshëm nga një kundërshtar teknologjikisht superior. Aftësitë e fshehta të F-35 rezultuan veçanërisht të vështira për t’u zbuluar, duke ekspozuar dobësi kritike ndaj aftësive tashmë të dobëta.”

Presidenti i Iranit, Masoud Pezeshkian, siç citohet nga Agjencia e Lajmeve Mehr: “Kombi iranian dhe zyrtarët e vendit nuk do të heshtin përballë këtij krimi, dhe përgjigja legjitime dhe e fuqishme nga Republika Islamike e Iranit do ta bëjë armikun të pendohet për veprimin e tij të pamend.”

Çfarë ndodh më pas

Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres paralajmëroi të hënën për rrezikun e qartë dhe aktual të armëve bërthamore.

“Armët bërthamore dhe kërcënimi i përdorimit të tyre nuk kufizohen në librat e historisë. Ato janë shfaqur edhe një herë në retorikën e përditshme të marrëdhënieve ndërkombëtare,” tha Guterres në një mesazh për të shënuar 79-vjetorin e bombardimeve atomike të qytetit japonez të Hiroshimës nga SHBA.

“Ato përfaqësojnë një rrezik real dhe të pranishëm që mbetet me ne sot”, shtoi ai.

“Mësimet e Hiroshimës, të cilat dikur udhëhoqën përpjekjet tona kolektive drejt çarmatimit dhe paqes, janë lënë mënjanë. Ndërsa disa po godasin në mënyrë të pamatur edhe një herë saberin bërthamor, OKB-ja përpiqet të mbajë gjallë mësimet e vitit 1945“, tha Guterres.

Ai i bëri thirrje botës që të qëndrojë së bashku për të dënuar “këtë sjellje të papranueshme” dhe për të gjetur zgjidhje të reja për të sjellë në jetë çarmatimin.

Raportimet e fundit kanë sugjeruar se një seri e mistershme e sëmundjeve nga të cilat ka vuajtur stafi diplomatik i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, është rezultat i “armëve sonike” të përdorura nga një njësi e fshehtë e inteligjencës ruse. Nëse pretendimet e tilla janë të sakta, ato armë do të ishin më të fundit në vargun e gjatë të pajisjeve të paimagjinueshme të dizajnuara nga Moska dhe nga Agjencia Qendrore amerikane e Inteligjencës (CIA) për të vrarë, plagosur ose monitoruar kundërshtarët.

Dr. Andrew Hammond, një historian dhe kurator në Muzeun Ndërkombëtar të Spiunazhit në Uashington, i tha Radios Evropa e Lirë se dyshimi për përdorimin e armëve energjetike të drejtuara ndaj amerikanëve të vendosur jashtë vendit, u shfaq fillimisht gjatë Luftës së Ftohtë.

“Ne kemi dëshmi historike që kjo çështje është diskutuar në të kaluarën në nivelin më të lartë”, tha ai.

Në vitin 1967, Sekretari amerikan i Shtetit, Dean Rusk, ngriti dyshime se Ambasada e SHBA-së në Moskë po shënjestrohej me një “sinjal elektromagnetik”. Rrezja e energjisë më vonë u bë e njohur si “sinjali i Moskës” dhe përfundimisht u vendosën veshje kundër rrezatimit në dritaret e ambasadës.

Departamenti i Mbrojtjes i SHBA-së më vonë përsëriti rrezen e energjisë dhe e testoi atë te majmunët. U hartuan plane për të testuar pajisjen laserike në subjekte njerëzore që nuk ishin të informuara për këtë para se projekti të anulohej. Hammond thotë se është e pamundur të dihet se si do të dukej një pajisje moderne më e fuqishme se instrumenti i kohës së Luftës së Ftohtë.

“Në thelb, ne nuk e dimë atë që nuk dimë”, tha ai. “Nëse do të dinim se çfarë ishin, do të ishim në gjendje të kuptonim efektin që mund të kenë ose nuk mund të kenë, sa të fuqishme janë, se sa do të kushtonin për t’u prodhuar, etj. Për momentin jemi në errësirë”. Pajisjet e mëposhtme dihet se janë përdorur ose zhvilluar për t’u përdorur nga spiunët gjatë Luftës së Ftohtë.

Pistoleta buzëkuq
Një shembull i pajisjes me një goditje, të lëshuar nga Komiteti i Sigurisë Shtetërore (KGB) i Bashkimit Sovjetik, u zbulua në një pikë kontrolli amerikan në Berlinin Perëndimor më 1965. Hapja e cilindrit siç duket mund të fshihej në një buzëkuq të vërtetë. Arma u quajt “puthja e vdekjes”.

Syze me pilulë të fshehur cianidi

CIA ua ofroi agjentëve të saj këto syze me një pilulë të vogël cianidi. Agjentët e kapur të SHBA-së mund të kryenin vetëvrasje në sytë e rrëmbyesve të tyre duke kafshuar fundin e syzeve të tyre.

Arsenali i Nikolai Khokhlovit

Armët, duke përfshirë “projektorë me plumba helmues” të kamufluar në dukje si kuti cigaresh, ishin pjesë e një sasie mjetesh për atentate që iu dorëzuan autoriteteve të Gjermanisë Perëndimore nga agjenti i KGB-së, Nikolai Khokhlov.

Spiuni sovjetik dezertoi në vitin 1954 pasi u ngarkua të mbikëqyrte vrasjen e një aktivisti antikomunist në Frankfurt. Përveç armëve të ndërlikuara të cigareve, arsenali përmbante gjithashtu dy pistoleta elektrike me tri tyta që plumbat me majë cianidi i gjuanin me aq pa zhurmë sa “kërcitja e gishtave”.

”Armë sulmi në zemër”

Kjo armë e CIA-s qëlloi një shigjetë toksine të ngrirë të butakëve që u shpërnda pothuajse pa gjurmë brenda trupit të personit që ishte cak, duke çuar në vdekje, me simptomën e një sulmi në zemër.

Arma, e parë në foton e mësipërme gjatë një seance dëgjimore në Senat të vitit 1975 për abuzimet e shërbimit të inteligjencës amerikane, qëlloi pothuajse në heshtje dhe ishte efektive deri në 100 metra.

Transmetuesi T-1151 ‘Dog Doo’
Pjesa e jashtme në formë jashtëqitjeje e T-1151, e zhvilluar në fund të viteve 1960, fshihte një pajisje që mund të hidhej në tokë dhe të aktivizohej nga amerikanët që kishin nevojë për shpëtim ose nxjerrje. Pajisjet u krijuan për të imituar “jashtëqitjet e një qeni të përmasave të mesme ose të kafshëve të tjera”, por u quajtën “monkey turds” (jashtëqitje majmuni).Insektotopter
“Insekti bartës i insektit” u zhvillua nga CIA në vitet 1970 për të ofruar pajisje dëgjimi në miniaturë në vendet ku ato mund të transmetonin biseda. CIA pretendon se testet e fluturimit për insektotopterin e pikturuar me dorë ishin “mbresëlënëse”, por fluturakja e vogël ishte e vështirë të kontrollohej nga era dhe pajisja e ndërlikuar nuk u përdor kurrë në terren.

Ombrella bullgare

Në vitin 1978, disidenti bullgar Georgi Markov vdiq në Londër menjëherë pasi u godit në këmbë nga një burrë me çadër, që besohej se ishte një spiun komunist bullgar. Markov kritikoi qeverinë komuniste bullgare në një seri raportesh për transmetuesin britanik BBC dhe për Radion Evropa e Lirë, midis viteve 1975 dhe 1978, të cilat shumë bullgarë i dëgjuan në fshehtësi.

Ombrella që mbante njeriu, mendohet të ketë qenë një pajisje e projektuar nga KGB-ja, e krijuar për të shpërndarë një topth të vogël helmi në objektiva, që nuk e prisnin në rrugë. REL