Nga Ardit Rada

JAVANEWS: Shqipëria po kalon një verë që do të mbahet mend gjatë dhe kjo për shkak të zjarreve që përfshinë vendin duke lënë pasoja të parikuperueshme në shumicën e rasteve. Përveç qindra evakuimeve dhe dy vdekjeve si pasojë e flakëve, vendi ynë ka humbur mbi 56 mijë hektarë të gjelbërt nga fillimi i vitit e deri në fund të gushtit. Por një situatë të ngjashme duket se ka kaluar e gjithë Europa, pavarësisht se në rastin tonë dëmet janë më të ndjeshme për shkak të raportit të sipërfaqes totale me atë të djegur. Në shumicën e rasteve faji i është vënë klimës ekstreme, por dyshimet mbeten edhe për zjarrvënie të qëllimshme të cilat më pas kanë dalë nga kontrolli.

Evropa në flakë!

Një epidemi e madhe e virusit chikungunya, i cili transmetohet nga mushkonjat dhe mund të shkaktojë simptoma të rënda dhe madje edhe encefalit fatal në raste të rralla, po përhapet në të gjithë Azinë, Afrikën dhe Evropën.

Franca ka regjistruar tashmë raste të importuara dhe vendase, ndërsa një rast u konfirmua së fundmi në Itali. Përhapja e virusit që filloi në fillim të këtij viti në tre ishuj në Oqeanin Indian kërcënon të arrijë përmasat e epidemisë së madhe të chikungunya që përfshiu botën në vitet 2004-2005 me pothuajse gjysmë milioni raste.

Si transmetohet?

Virusi chikungunya transmetohet nga mushkonjat e gjinisë Aedes, kryesisht “mushkonja tigër” Aedes albopictus dhe i afërmi i tij Aedes aegypti, i cili është përhapur në Qipro, por nuk është zbuluar në pjesën tjetër të Evropës deri më sot.

Simptomat dhe trajtimi:

Më të lexuarat

Tërmeti me magnitudë 7.4 ballë godet brigjet e Rusisë, paralajmërime për tsunami

Thyhen rekordet në Kinë: Shitjet e mallrave të konsumit drejt 7 trilionë dollarëve në 2025

A i kanë shkëmbyer unazat? Joz Marku konfirmon lidhjen e re të dashurisë

Virusi shkakton temperaturë të lartë, skuqje dhe dhimbje të kyçeve që mund të zgjasin me vite, dhe në disa raste shfaqen simptoma neurologjike si encefaliti ose sindroma Guillain-Barré. Nuk ka trajtim specifik. Masat kryesore parandaluese përfshijnë shmangien e mushkonjave me repelentë insektesh, veshje të gjata, dritare me rrjetë dhe largimin e ujit të ndenjur.

Dy vaksina kundër virusit chikungunya janë miratuar në disa vende, por deri më tani OBSH-ja nuk ka rekomanduar përdorimin e tyre të gjerë për shkak të mungesës së të dhënave mbi efikasitetin.

Alarmi meteorologjik përfshin gjithë kontinentin, nga Norvegjia deri në Francë, ku mbi 70 departamente kanë shpallur alarm portokalli.

Një valë e nxehti rekord që parashikohet të zgjasë të paktën deri në mesin e javës së ardhshme.

Në Itali, 21 qytete janë me alarm të kuq, ndërsa në Siçili dhe Liguria është ndaluar puna në ambiente të hapura gjatë orëve më të nxehta të ditës. Në Spanjë raportohet se në disa zona temperatura arriti 46 gradë C.

Spanja

Zyra meteorologjike shtetërore AEMET ka shpallur alarm për nxehtësinë: në disa zona të jugut priten temperatura mbi 42 gradë gjatë ditëve në vijim.

“Parashikohen temperatura shumë të larta dhe të qëndrueshme, si gjatë ditës ashtu edhe natës”, deklaroi AEMET.

Franca

Të hënën dhe të martën, autoritetet franceze shpallën alarm portokalli në 84 nga 95 departamentet e vendit (përjashtuar territoret përtej detit), me temperatura që mund të kalojnë 40 gradë në jug, qendër dhe madje edhe në Paris. Vala e nxehtësisë mund të zbutet vetëm në fundjavë.

Ministrja për Tranzicionin Ekologjik, Agnès Pannier-Runacher, tha: “Fakti që pothuajse i gjithë vendi, me përjashtim të brigjeve të Normandisë dhe Bretanjës, është në alarm portokalli është pa precedent”.

Kompanitë janë ftuar të mbrojnë punonjësit e tyre dhe rreth 200 shkolla publike do të qëndrojnë të mbyllura. Sipas studiuesit François Gemenne, anëtar i grupit ndërqeveritar për ndryshimet klimatike (GIEC), episodet e valëve të nxehtësisë janë tashmë “normaliteti i ri”.

“Do të ndodhin gjithnjë e më shpesh dhe më të shpërndara gjatë vitit. Kjo kërkon masa strukturore adaptimi, nuk mjaftojnë zgjidhjet e përkohshme”, tha Gemenne, duke shtuar se duhet rishikuar i gjithë parku i ndërtesave në Francë.

Termi “natë tropikale” është kthyer në normë në Francë, pasi temperaturat gjatë natës nuk bien nën 20 gradë. Midis të dielës dhe të hënës, temperaturat shkuan deri në 24 gradë në pjesën më të madhe të vendit dhe 27 gradë në zonat përgjatë Mesdheut.

Gjermania

Gjermanët po përballen me parashikime ekstreme: temperatura deri në 35-38 gradë, përjashtuar Alpet Bavareze dhe disa zona në veri. Në një vend ku shumica e shtëpive nuk kanë kondicionerë, kjo përbën një sfidë të veçantë. Piku pritet të jetë të mërkurën.

Një tjetër krizë është thatësira. Sipas monitorimit të thatësirës nga Qendra Helmholtz për Kërkime Mjedisore, nga shkurti deri në fund të majit ka rënë më pak shi se kurrë më parë. Pranvera e vitit 2025 ka qenë më e thatë në 25 cm të parë të tokës që nga 1950-a.

Në Hanover, që nga 1 qershori, ndalohet ujitja e hapësirave të gjelbra kur temperaturat kalojnë 27 gradë. Në Brandenburg, Baden-Ëürttemberg dhe NRË ndalohet nxjerrja e ujit nga lumenjtë dhe liqenet. Në Saksoni-Anhalt ndalohet ujitja e fushave sportive. Greqia dhe Portugalia

Të dy vendet kanë shpallur alarme për zjarre pyjore. Në Lisbonë priten deri në 42 gradë. Një zjarr shpërtheu të enjten e kaluar në Athinë, duke detyruar mbylljen e disa segmenteve të rrugës bregdetare drejt Kepit Sunion, ku ndodhet Tempulli i lashtë i Poseidonit. Britania e Madhe

Sipas një raporti të fundit të Met Office, edhe në Britani priten temperatura deri në 40 gradë, ndërsa veriu po përballet me thatësirë ekstreme dhe nivele shumë të ulëta të ujit në rezervuarët kryesorë./Corriere Della Sera

Hezbollahu lëshoi ​​një raketë kundër selisë së përgjithshme të Mossad-it në Izrael dhe duke pasur parasysh të gjitha sistemet përkatëse që janë vendosur vitet e fundit pranë nesh (në luftën e Rusisë në Ukrainë dhe atë të izraelitëve në Palestinë dhe tani në Liban) atmosfera përreth nesh mban erë baruti.

Gjithë këto vite janë nënshkruar në mbarë planetin shymë marrëveshje për të kufizuar armatimet apo armët e shkatërrimit në masë. Por shumica e tyre as që zbatohen.

Kështu, që nga 5 marsi 1970, ekziston Traktati për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore ( NPT ), i cili synon të kufizojë përhapjen e tyre. Ai është nënshkruar nga 189 shtete.

Midis tyre janë 5 që njihen në mbarë botën si shtete bërthamore. Ato janë SHBA, Rusia, Britania e Madhe, Franca dhe Kina, anëtarë të përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

Gjithashtu, u firmos në vitin 2021, e vetmja marrëveshje që ende ‘mbahet’ më këmbë, midis shumë marrëveshjeve të bëra historikisht midis Uashingtonit dhe Moskës. Ajo është marrëveshja për kontrollin e armëve dhe më 2021 u zgjat edhe për pesë vjet të tjera.

Traktati i Fillimit të Ri për Reduktimin e Armëve Strategjike kufizon çdo vend në jo më shumë se 1550 koka bërthamore të zhvilluara dhe 700 raketa dhe bombardues të zhvilluar.

Ai skadon në vitin 2026. Pra, negociatat duhet të kishin filluar tashmë. Përkundrazi, nuk ka as pikën më të vogël kontakti.

Ku prodhohen? Raketat prodhohen në Evropë (Francë, Britani e Madhe, Gjermani, Itali, Spanjë, Suedi, Norvegji, Rusi, Turqi, Poloni) ku nuk ka marrëveshje aktive për të kufizuar raketat me rreze të gjatë veprimi (15,000 km).

Tërheqja e Trump nga një marrëveshje historike dhe prodhimi i ‘ndalimeve’ nga Rusia

Kambanat e marrëveshjeve për kontrollin e armëve filluan të ‘bien’ në vitin 2002, me tërheqjen e administratës së George W. Bush nga Traktati i Raketave Anti-Balistike (ABM).

Ndër të pakënaqurit ishte edhe Gjermania, por ajo nuk u shpreh dhe nuk bëri asgjë për të ndalur zhvillimet. Kështu ajo u akuzua nga Moska për indiferencë ndaj mbrojtjes së interesave të sigurisë evropiane dhe ndër kushtet që vuri ishte një konfrontim publik me Uashingtonin.

Kjo situatë vazhdon.

Dëbora, erërat e forta, shiu dhe ciklonet kanë përfshirë Ballkanin, Evropën dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës!

Duket sikur është rikthyer epoka e Akullnajave. Moti arktik po mbulon gjithë Evropën Kontinentale. Gjermania po ngrin me temperatura ditore deri në -10 gradë, si këtë të hënë.

Cikloni “Befana” që shkaktoi trazira në Itali po zhvendoset rejt detit Adriatik dhe më pas do të prekë edhe Ballkanin. Bora ka bllokuar qarkullimin edhe në Kroaci.

Në Britaninë e madhe problematikat shkaktohen nga përmbytjet pas reshjeve të shiut, ndërsa Spanja ndodhet në gatishmëri të plotë deri në 11 janar për shkak të stuhisë Dana që pritet të godasë vendin.

Gati 70 milionë njerëz në të gjithë Bregun e Gjirit dhe në juglindje të SHBA janë në rrezik nga moti i keq, duke përfshirë tornadot, erën e dëmshme, shiun dhe dëborën.

Kjo situatë është parashikuar të zgjasë deri në mesjavë. Maine u zgjua kështu. Të njejtat pamje vijnë nga Ohio. Whorchester, Massachusetts ofron të njëjtën panoramë. Trashësia e saj ka arritur afro gjysëm metri.

Një stuhi e fuqishme ka goditur Britaninë, Gjermaninë Veriore dhe Skandinavinë Jugore për tre ditë rresht, me erëra të fuqishme, shi të dendur dhe stuhi që shkaktuan përmbytje, ndërprerje të energjisë elektrike, evakuime dhe ndërprerje të fluturimeve, shërbimin hekurudhor dhe linjat e trageteve.about:blank

Që nga e enjtja, të paktën katër persona kanë vdekur nga stuhia, e quajtur Babet nga Zyra Meteorologjike e Mbretërisë së Bashkuar. Viktima e fundit ishte një grua 33-vjeçare, e cila u vra kur një pemë ra mbi makinën e saj në ishullin Fehmarn të Detit Baltik të premten pasdite, shkruajnë mediat e huaja. Tre vdekje të lidhura me stuhinë u raportuan në Angli dhe Skoci të enjten dhe të premten.

Erërat e forta nxitën stuhitë në brigjet jugore të Detit Baltik, duke thyer mbrojtjen nga përmbytjet në zonat bregdetare në Danimarkë dhe Gjermaninë veriore. Në Flensburg, një qytet gjerman në jug të kufirit me Danimarkën, nivelet e ujit u rritën më shumë se 2 metra në nivelin më të lartë të regjistruar në një shekull. Energjia elektrike u ndërpre në pjesët e përmbytura të qytetit për arsye sigurie.

Linjat e trageteve dhe shërbimi hekurudhor u pezulluan përkohësisht në zonat e prekura në Gjermani, Danimarkë dhe Suedinë jugore. Aeroporti i Kopenhagës anuloi 142 fluturime për shkak të stuhisë të premten, por rifilloi funksionimin të shtunën në mëngjes.