Bonusi i fundvitit që po diskutohet për pensionistët nuk do të jetë i njëjtë për të gjithë. Ministria e Ekonomisë së bashku me Institutin e Sigurimeve po diskutojnë ndarjen në fasha të pensionistëve në bazë të pagesës mujore që ata marrin.

Synimi është që pensionistët që marrin pensione të ulëta, pavarësisht nëse marrin pension social apo kanë vite të pakta pune, të marrin shpërblim më të lartë.

Me këtë ndarje qëllimi është që kategoritë që kanë pensione të ulëta të marrin shpërblim më shumë, pasi konsiderohen më në nevojë për të përballuar kostot e jetesës.

Kalimi drejt një mase të tillë, ndërmerret si vendim për shkak të numrit të madh të qytetarëve me pensione të ulëta, ku vetëm sipas shifrave zyrtare afro 50% e pensionistëve marrin pagesë të pjesshme mujore.

Po ashtu ende po diskutohet se sa do të jenë vlerat e bonuseve që do të jepen për pensionistët, që siç është deklaruar tashmë pritet mbi 5 mijë lekë.

Skema se si do të funksionojë dhënia e shpërblimit këtë vit do të bëhet publike brenda muajit nëntor, ndërkohë që në bazë të përllogaritjeve do të kërkohet edhe financim shtesë nga buxheti i shtetit me rishikimin që do të pësojë në muajin e ardhshëm.

Aktualisht për shpërblimin e 791 mijë pensionistëve janë planifikuar në buxhet 3 miliardë e 650 milionë lekë, vlerë që do të rritet me rishikimin e buxhetit për herë të tretë.

Ndryshime në dhënien e bonusit dhe të indeksimit pritet të ketë edhe për vitin 2025, ku sipas informacioneve pritet që indeksimi të bëhet në muajin prill 2025 dhe të jetë në shifrat 3.5% deri në 3.7%, aq sa planifikohet të jetë indeksi i çmimeve të shportës.

Praktikisht rritja e pensioneve në 2025-ën për pensionet urbane do të jetë mesatarisht nga 668 lekë deri 706 lekë.

Ndërsa për pensionet rurale shtesa përllogaritet nga 402 lekë deri në 425 lekë. Aktualisht pensioni mesatar urban është 19.093 lekë, ndërsa ai rural 11.504 lekë.

Në fillim të muajit tjetër Qeveria pritet të rrisë masën e pensionit. Akoma nuk ka një vendim final për këtë çështje, por prej muajsh ekzekutivi ka nisur një proces vlerësimi për skemën aktuale të pensioneve.

Ajo që thuhet nga ekspertët është që do të rishikohen pensionet e ulëta, nën 150 euro.

Referuar të dhënave zyrtare të Institutit të Sigurimeve Shoqërore, janë mbi 140 mijë persona, që aktualisht marrin një pension më pak se 150 euro në muaj. Këtu përfshihen pensionet në zonat rurale si edhe pensionet familjare në zonat urbane.

Kategoria tjetër që preket në tërësinë e saj janë pensionet në zonat rurale. Janë 96 418 persona në skemë, nga të cilët 86 902 trajtohen me pensione pleqërie (pleqëri e plotë dhe e pjesshme), 5 636 me pensione invaliditeti dhe 3 880 me pensione familjare.

Ndërkohë, ministri i Financave, Petrit Malaj premtoi një ditë më parë se sfidë personale e tij, por edhe e qeverisë mbetet adresimi i çështjes së pensioneve. Ministri paralajmëroi se në muajin tetor është parashikuar të ndodhë indeksimi i pensioneve me një vlerë prej 4.1 miliardë lekë. Megjithatë, ministri la të kuptohej se po punohet për diçka më shumë. Ai tha se grupet e punës po punojnë me synim pensione më të larta.

“Sfidë personale do të jetë adresimi i çështjeve të pensioneve, një çështje që na përket të gjithëve, pa ngjyrim majtas apo djathtas. Po punojmë edhe me Ministrinë e Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit për të gjithë skemën e pensioneve, e cila nuk është në ditët më të mira të saj. Na duhet një skemë vizibile që siguron pesione më të larta për njerëzit. Problem është skema aktuale e pensioneve që do të duhet ta rishikojmë. Kemi ngritur grupet e punës dhe po punojmë me ekspertë të Bankës Botërore. Këtu flas jo vetëm për indeksimin e pensioneve”, tha ai.

Shumë pensionistë në Kosovë e gjejnë veten të detyruar të kthehen në punë për shkak të rritjes së kostos së jetesës dhe pensioneve tepër të ulëta. Enver Malazogu, një ish-inxhinier ndërtimi, doli në pension në moshën 65-vjeçare dhe hyri në grupin më të lartë të pensioneve që ka Kosova. Tani 73-vjeç, këto dy vitet e fundit ai ka vozitur një taksi në qytetin e tij të lindjes në Prishtinë.

“Pensioni im nuk mjafton për të përballuar jetesën, ndaj punoj”, tha Malazogu për BIRN. “Sa të kem fuqi, do të punoj. Nuk mund të jetoj siç duhet me 265 euro, thjesht mund të mbijetoj.”

Në Kosovë pensioni bazë është 100 euro në muaj; ata që kanë paguar kontribute për të paktën 15 vjet mund të presin nga 182 deri në 265 euro, në varësi të nivelit të arsimit.

Sipas të dhënave të Agjencisë së Statistikave të Kosovës, 265 euro janë më pak se kostoja minimale e jetesës, shpenzimet minimale mujore për mallrat dhe shërbimet bazë. Sipas ligjit, pensionet duhet të rregullohen çdo vit duke marrë parasysh kufizimet buxhetore, koston e jetesës dhe inflacionin. Por ata kanë dështuar në mënyrë dramatike për të mbajtur ritmin me çmimet, të cilat, për shembull, u rritën me 11.6 për qind në 2022.

Sipas të dhënave të Ministrisë së Financave, 55,410 persona në Kosovë marrin pension kontribut prej 182 euro deri në 265 euro. Pothuajse trefishi i këtij numri – 149,504 – jetojnë me pensionin bazë prej 100 eurosh.

Vitin e kaluar, shporta bazë e konsumit – përfshirë ushqimet bazë, vizitën te mjeku apo stomatologu, por jo qiranë – kushtonte 284.42 euro, pra, më e lartë se çdo pension shtetëror. Sipas shifrave të tilla, ata që kanë pensionin bazë prej 100 eurosh u mungojnë çdo muaj 184.42 euro, vetëm për gjërat bazike. Të njëjtat mallra bazike në vitin 2019 kushtonin 216.80 euro.

“Kush nuk do më shumë para?”, tha Bahtijari, një pensionist 86-vjeçar, i cili punonte në fabrika anembanë ish-Jugosllavisë, nga Kosova në jug deri në Slloveni në veri, madje edhe në Iran. Tani ai i kalon ditët duke shëtitur në Parkun e Qytetit të Prishtinës, duke biseduar me miqtë para se të blejë bukë në furrën e lagjes së tij. “Nuk ka para”, tha ai për BIRN. “Paratë nuk mund të shtypen në Kosovë, kështu që edhe sikur qeveria të donte, nuk kanë çfarë të na japin.”

Bahtijari e shpenzon pensionin e tij prej 198 eurosh për ushqime bazë dhe ilaçe.

“Pas luftës 1998-1999 në Kosovë, të gjitha fabrikat u shkatërruan dhe nuk ka më prodhim”, tha ai.

Në moshën 86-vjeçare, Bahtijari është shumë i moshuar për të punuar. Por Malazogu e bën ende në moshën 73-vjeçare, pasi nisi të punonte me taksi në vitin 2022, kur kriza e kostos së jetesës u bë e padurueshme. Ai fiton afërsisht dyfishin e pensionit të tij.

“Është e vështirë dhe e lodhshme, por ia dalim disi”, tha ai me një buzëqeshje të sforcuar. /BIRN