Viti i kaluar u shpall si më i nxehti në historinë e matjeve globale të temperaturës që nga viti 1850, sipas Administratës Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike (NOAA).

Temperaturat globale mesatare ishin 1.46 gradë Celsius më të larta krahasuar me periudhën paraindustriale, kur njerëzit nuk kishin nisur ende djegien masive të karburanteve fosile, raportoi Guardian.

Këto rezultate përputhen me të dhënat e Bashkimit Evropian, të publikuara këtë javë, që tregojnë gjithashtu një rekord për vitin 2024, me një rritje prej 1.6 gradë Celsius mbi nivelin paraindustrial. Edhe NASA, e cila analizoi të dhënat e veta, konfirmoi se 2024 ishte një vit rekord, me temperatura 1.47 gradë Celsius mbi periudhën paraindustriale.

“Të gjitha analizat pajtohen. Tendencat afatgjata janë shumë të qarta,” tha Gavin Schmidt, një nga shkencëtarët kryesorë të klimës në NASA.

Çmimet e kafesë kanë arritur nivele të larta historike në tregjet globale ndërsa mallrat e tjerë kanë shënuar luhatje të përnjëhershme pas fitores së presidentit të sapozgjedhur Donald Trump në zgjedhjet e këtij muaji në SHBA, ndërkohë që kafeja është dalluar me një rekord prej 3,2615 dollarë për paund në Bursën Ndërkontinentale.

Çmimi i kafesë për paund është rritur me mbi 70 për qind që nga fillimi i këtij viti. Shqetësimet nga vazhdimi i kushteve të motit të thatë në Brazil, të cilat kanë ndikuar negativisht në rendimentet e kafesë si dhe mundësitë e ngricave në vend, kanë shkaktuar gjithashtu rritjen e çmimeve të kafesë.

Sulmet e grupit jemenas Huthi në Detin e Kuq kanë kontribuuar gjithashtu në rritjen e çmimeve, pasi ato kanë ngadalësuar dërgesat nga Azia në Evropë.

Ndërkohë, nxehtësia ekstreme dhe thatësirat në Azinë Juglindore ku operojnë prodhuesit e kokrrave të kafesë, ka çuar në ulje të korrjeve, veçanërisht në Vietnam, gjë që i ka shtyrë çmimet në rritje.

Rendimenti i kafesë vlerësohet të ulet më tej me motin ekstrem “La Nina”, i cili sjell temperatura më të ftohta se normale në gjithë Evropën Perëndimore.
Tajfuni “Yagi”, një ciklon tropikal vdekjeprurës dhe shumë shkatërrues në Azi, goditi vendet e Azisë Juglindore dhe dëmtoi zonat e prodhimit të kafesë, duke rritur më tej çmimet e kafesë.

– Çmimet e kafesë do të dyfishohen për shkak të inflacionit global

Në të njëjtën kohë, raportimet se BE-ja po përgatitet të shtyjë nxjerrjen e rregullave të reja për të parandaluar importin e disa produkteve të prodhuara nga dëmtimi i zonave pyjore për një vit, kanë ndikuar që çmimet e kafesë të rriten. Produktet përfshijnë sojën, mishin e viçit, vajin e palmës, drurin, kakaon dhe kafenë.

Giuseppe Lavazza, shef ekzekutiv i prodhuesit italian të kafesë “Lavazza” ka thënë se çmimet e kafesë do të dyfishohen për shkak të inflacionit global dhe ndryshimeve klimatike.

Zafer Ergezen, një ekonomist turk, tha për Anadolu se rritja e çmimeve të kafesë nuk është shumë befasuese, pasi ndryshimet e motit në Brazil, prodhuesi dhe eksportuesi më i madh i kafesë në botë, janë bërë një forcë shtytëse.

Ergezen deklaroi se tranzicioni i motit nga fenomeni “El Nino” në “La Nina” rezultoi në reshje relativisht të ulëta në Brazil, duke nxitur shqetësime rreth lulëzimit të pemëve të kafesë.

Ai vuri në dukje se shqetësimet për rendimentet e ulëta në Azinë Juglindore, veçanërisht në Vietnam, dhe hezitimi i fermerëve për të shitur të korrat e tyre për shkak të çmimeve më të larta, kanë ndryshuar drejtimin e çmimit të kafesë.

Ergezen shtoi se vlerësimet e prodhimit dhe kushtet e motit në Brazil do të luajnë një rol të rëndësishëm në çmimet e kafesë tani, pasi mund të ketë ndryshime, të cilat mund të ndikojnë në drejtimin e çmimeve, duke theksuar se trendi i rritjes së çmimeve të kafesë do të vazhdojë për një kohë.

Çmimi i arit ka kaluar për herë të parë vlerën prej 2770 dollarësh të martën, duke shënuar një moment historik për këtë metal të çmuar. Ari, i njohur si një strehë e sigurt për investitorët, vazhdon të ndjekë një trend rritës pavarësisht rreziqeve gjeopolitike në rritje.

Duke nisur vitin me një çmim prej 2065 dollarësh, ari ka regjistruar një rritje prej rreth 34% që nga fillimi i vitit, performancë kjo më e mira në 45 vitet e fundit. Ecuria e tij pozitive është nxitur nga intensifikimi i rreziqeve gjeopolitike, veçanërisht në Lindjen e Mesme, si dhe nga një kthim gradual nga politikat e shtrënguar monetare. Kjo situatë ka bërë që shumë investitorë të preferojnë arin si një formë mbrojtjeje ndaj pasigurisë ekonomike dhe politike.

Marshimi i marsit drejt një niveli rekord u nxit kryesisht nga miratimi dhe lançimi i fondeve të tregtuara në shkëmbim të bitcoin, ose ETF-ve, në Shtetet e Bashkuara në janar. Ata kanë tërhequr hyrje neto prej rreth 14.41 miliardë dollarë deri më sot, sipas CCData, raporton CNBC.

ETF-të i lejojnë investitorët të blejnë një produkt që gjurmon çmimin e Bitcoin pa zotëruar kriptomonedhën themelore. Përkrahësit e kriptomonedhës thonë se kjo ka ndihmuar në legjitimimin e klasës së aseteve dhe për ta bërë më të lehtë përfshirjen e investitorëve më të mëdhenj institucionalë.

Një “cikël” i Bitcoin i referohet një periudhe në të cilën monedha dixhitale rritet në një rekord të ri, më pas bie përsëri dhe hyn në një treg bear, ose “dimër kripto”. Këto cikle – tre prej të cilave kanë përfunduar që nga lansimi i bitcoin – kryesisht ndoqën një model të ngjashëm.

Kjo përqendrohet rreth një ngjarjeje të quajtur përgjysmim, ku shpërblimi për minatorët është përgjysmuar, duke reduktuar ofertën e bitcoin në treg.