Agjencia federale amerikane që ka për detyrë mbikëqyrjen dhe modernizimin e arsenalit bërthamor të Shteteve të Bashkuara do të dërgojë në pushim të detyruar nga puna pjesën më të madhe të stafit të saj që nga e hëna, për shkak të vazhdimit të bllokimit të qeverisë amerikane, ka njoftuar Departamenti i Energjisë.

Rreth 1400 punonjës të Administratës Kombëtare për Sigurinë Bërthamore (NNSA) do të marrin njoftime për pushim të detyruar, ndërsa më pak se 400 punonjës do të mbeten në detyrë për të garantuar sigurinë e arsenalit bërthamor, tha për CNN zëdhënësi i Departamentit të Energjisë, Ben Dietderich.

“Që nga krijimi i saj në vitin 2000, NNSA nuk ka pushuar kurrë punonjës federalë gjatë mungesave të financimit”, tha Dietderich.“Këtë herë, nuk kemi më zgjidhje tjetër. E kemi zgjatur financimin sa më shumë që kemi mundur”.

Pushimet do të prekin fillimisht qendrat ku montohen armët bërthamore, si Pantex në Teksas dhe Y-12 në Tenesi. Këto impiante kërkojnë ekipe të mëdha për prodhimin e armëve, ndaj mungesa e stafit do t’i detyrojë ato të hyjnë në një regjim “mbylljeje të sigurt”.

Sipas burimeve të brendshme të agjencisë, kontraktorët do të vazhdojnë punën vetëm në mënyrë minimale derisa të përfundojnë fondet e tyre. “Ritmi ditor i mbikëqyrjes federale, miratimet, monitorimi dhe kontrolli i kontraktorëve, do të ndalet plotësisht, sepse njerëzit përgjegjës do të jenë në pushim”, tha një burim tjetër i NNSA-së.

Faza e parë e ndërprerjeve do të nisë të hënën, por ndikimi më i rëndë pritet pas datës 28 tetor, kur pritet të mbarojnë fondet edhe për kontraktorët. Në atë moment, agjencia nuk do të jetë më në gjendje t’i dorëzojë armët Departamentit të Mbrojtjes. “Gjithçka do të bllokohet”, paralajmëroi një nga burimet e CNN.

Ndërprerja e operacioneve në mes të procesit të ndërtimit apo çmontimit të një arme bërthamore përbën rrezik të lartë teknik. “Ka disa hapa që duhen ndjekur për ta mbyllur në mënyrë të sigurt, dhe pastaj përsëri për ta rihapur”, shpjegoi burimi. “Nuk është si të ndezësh një dritë, kërkon kohë dhe kujdes”.

Për momentin, sipas burimeve të NNSA-së, nuk ka ndonjë kërcënim të menjëhershëm për sigurinë kombëtare. “Arsenali bërthamor është i besueshëm dhe mund të përmbushë funksionin e tij”, u shpreh njëri prej tyre. “Por nëse nuk mund të vazhdojmë modernizimin dhe mirëmbajtjen, besueshmëria e tij do të cenohet me kalimin e kohës”.

Ndërkohë, personeli i sigurisë që ruan impiantet dhe materialet bërthamore do të vazhdojë punën normalisht. Megjithatë, ndalimi i operacioneve në Pantex dhe Y-12 do të vonojë ndjeshëm projektet e modernizimit të armëve bërthamore të SHBA-së, një prioritet i rëndësishëm për Departamentin e Mbrojtjes.

“Sa më gjatë të zgjasë mbyllja e qeverisë, aq më të rënda do të jenë pasojat për mbajtjen e stafit dhe për përpjekjet e modernizimit të armëve, të cilat janë thelbësore për sigurinë kombëtare”, shtoi Dietderich.

Në radhët e stafit të NNSA-së mbizotëron zhgënjim i thellë. “Ka shumë pakënaqësi dhe zhgënjim që Kongresi nuk ka arritur ende një marrëveshje”, tha një prej punonjësve. “Sidomos kur në lojë është siguria kombëtare e vendit”.

Autoritetet amerikane të imigracionit kanë kryer një operacion të gjerë në një fabrikë të Hyundai në shtetin e Georgia, duke arrestuar mbi 450 persona, shumica të dyshuar si imigrantë të paligjshëm.

Bastisja u zhvillua në një impiant të madh prodhimi, i ndërtuar për automjete elektrike dhe funksional prej një viti. Sipas Departamentit të Sigurisë Kombëtare të SHBA-së, urdhri i kërkimit u ekzekutua për dyshime mbi praktika të paligjshme punësimi dhe krime të tjera federale.

Në operacion morën pjesë disa agjenci amerikane, përfshirë Zbatimin e Imigracionit dhe Doganave (ICE) dhe Byronë për Alkoolin, Duhanin, Armët dhe Eksplozivët (ATF). ATF njoftoi se bastisja u zhvillua në një zonë industriale prej 3,000 akrash në Qarkun Bryan, ku u arrestuan qindra të huaj.

Ministria e Jashtme e Koresë së Jugut konfirmoi se mes të ndaluarve ishin edhe shtetas koreano-jugorë, duke e cilësuar aksionin si një “shkelje të padrejtë të të drejtave të tyre”. Sipas Seulit, aktivitetet ekonomike të kompanive koreane dhe të drejtat e qytetarëve nuk duhet të preken gjatë operacioneve ligjzbatuese në SHBA.

Hetimet vazhdojnë, ndërsa autoritetet amerikane nuk kanë dhënë ende detaje për akuzat e plota ndaj fabrikës ose përfaqësuesve të saj.

Kryeministri i Sllovakisë, Robert Fico, ka deklaruar se vendi i tij do të kundërshtojë planin e propozuar që parashikon furnizimin e Ukrainës me armë amerikane në vlerë prej 100 miliardë dollarësh, të financuar nga vendet e Bashkimit Europian në këmbim të garancive të sigurisë së Shteteve të Bashkuara për Kievin.

Në një video të publikuar në rrjetet sociale, pas përfundimit të një videokonference të Këshillit Europian, Fico e quajti këtë propozim “një shaka të hidhur”.

“As në ëndrrat e mia më të çmendura nuk mund ta imagjinoj që Sllovakia të blejë armë nga SHBA për t’i dërguar falas në frontin e Ukrainës”, tha ai.

Washington D.C- Ambasadori i SHBA-së në Turqi dhe i dërguari i posaçëm për Sirinë, Tom Barrack, njoftoi mëngjesin e së shtunës se Izraeli dhe Siria kishin rënë dakord për një armëpushim.

Ky zhvillim vjen pas disa sulmeve të ushtrisë izraelite ndaj territorit sirian, përfshirë kryeqytetin Damask, në atë që u cilësua si një “ndërhyrje ushtarake” për të mbrojtur pakicën druze.

Barrack njoftoi për armëpushimin përmes një postimi në X, duke theksuar se iniciativa e paqes e udhëhequr nga SHBA-të ka mbështetjen e vendeve të rajonit.

“Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu dhe Presidenti sirian Ahmed al-Sharaa, të mbështetur nga SHBA-të dhe Sekretari i Shtetit Marco Rubio, kanë rënë dakord për një armëpushim të mbështetur nga Turqia, Jordania dhe fqinjët e tjerë,” shkroi Barrack.

Ai nuk dha detaje mbi marrëveshjen, por u bëri thirrje të gjitha palëve të angazhohen për paqe.

“U bëjmë thirrje druzëve, beduinëve dhe sunitëve që të ulin armët dhe, së bashku me pakicat e tjera, të ndërtojnë një identitet të ri dhe të bashkuar sirian, në paqe dhe prosperitet me fqinjët e tyre,” shtoi ai.

Ngjarjet ndodhën në vazhdën e përplasjeve të ripërtëritura midis grupeve të armatosura druze dhe klaneve beduine, për të cilat Presidenti i Sirisë, Ahmed al-Sharaa, kishte paralajmëruar se do të dërgonte trupa për t’i ndalur, pasi dhjetëra mijëra persona ishin zhvendosur për shkak të luftimeve.

Përleshjet nisën të dielën në provincën jugore të Sirisë, Sweida, midis milicive druze dhe fiseve lokale beduine myslimane sunitë.

Forcat qeveritare ndërhynë me arsyetimin e rikthimit të rendit, por u raportua se morën anën e beduinëve kundër druzëve.

Izraeli ndërhyri në mbështetje të druzëve, duke kryer dhjetëra sulme ajrore kundër konvojeve të forcave qeveritare siriane dhe duke goditur selinë e Ministrisë së Mbrojtjes në Damask.

Druzët përbëjnë një komunitet të rëndësishëm në Izrael dhe janë të njohur për besnikërinë e tyre, shpesh duke shërbyer në forcat e armatosura izraelite.

Luftimet njëjavore kanë shkaktuar qindra viktima. Sipas dëshmive të banorëve për mediat, forcat e lidhura me qeverinë siriane kanë ekzekutuar civilë druzë, kanë plaçkitur dhe djegur shtëpitë e tyre. Të mërkurën, nën ndërmjetësimin e SHBA-së, Turqisë dhe disa vendeve arabe, qeveria e al-Sharaa arriti një armëpushim me grupet druze dhe nisi tërheqjen e trupave nga Sweida.

Sipas marrëveshjes, e bërë publike nga presidenti i përkohshëm sirian të enjten, grupet druze do të mbikëqyrin sigurinë e brendshme në provincë.

Megjithatë, deri të enjten mbrëma, përleshjet kishin rifilluar mes grupeve druze dhe beduine.

Mediat shtetërore raportuan se milicitë druze kishin ndërmarrë sulme hakmarrëse ndaj komuniteteve beduine, duke shkaktuar një valë të re zhvendosjesh.

Guvernatori i provincës fqinje Daraa deklaroi se mbi 1,000 familje janë zhvendosur drejt zonës së tij si pasojë e “sulmeve ndaj fiseve beduine nga grupet e jashtëligjshme”.

Presidenti al-Sharaa njoftoi se forcat speciale do të vendosen në Sweida për të “thyer përleshjet dhe për të zgjidhur konfliktin në terren”.

Sipas vlerësimeve të OKB-së, që nga shpërthimi i dhunës të dielën, janë zhvendosur rreth 80,000 persona.

Organizata raportoi gjithashtu ndërprerje të shërbimeve jetike në Sweida, përfshirë furnizimin me ujë, energji elektrike, telekomunikacion dhe shërbimet shëndetësore.

Në javët e fundit, Presidenti Donald Trump ka bërë komente duke nënkuptuar se shtetësia amerikane e Elon Musk, Zohran Mamdani (kandidat për postin më të lartë në New York City) dhe e Rosi O’ Donnell (një komediane që dikur ishte bashkëprezantuese e “The View”) mund të jetë në rrezik.

Trump u tha gazetarëve se do të shqyrtonte mundësinë e deportimit të Elon Musk, kërcënoi të arrestonte Zohran Mamdani-n dhe postoi në mediat sociale se po e shqyrton seriozisht heqjen e shtetësisë së Rosie O’Donnell.

Komentet vijnë në një kohë kur administrata e tij po ndan gjithashtu plane më të gjera për t’i dhënë përparësi denatyralizimit, procesit ligjor të përdorur për t’i hequr individëve shtetësinë e tyre. I pyetur nga një gazetar më parë këtë muaj nëse do ta deportonte Musk, Trump tha : “Nuk e di, dua të them, do të duhet ta shqyrtojmë.”

Ai bëri një deklaratë të ngjashme kur u pyet nga një gazetar tjetër se çfarë do të bënte nëse Mamdani sfidon Zbatimin e Rregullave të Imigracionit dhe Doganave të SHBA-së në New York City.

“Do të na duhet ta arrestojmë. Dëgjoni, nuk kemi nevojë për një komunist në këtë vend, por nëse kemi një të tillë, do ta mbikëqyr me shumë kujdes në emër të kombit. Shumë njerëz thonë se ai është këtu ilegalisht. Do të shqyrtojmë gjithçka”, tha Trump.

Nuk ka prova që Mamdani është në SHBA ilegalisht, megjithëse një ligjvënës konservator ka bërë thirrje për një hetim mbi shtetësinë e tij. Musk dhe Mamdani janë të dy shtetas të natyralizuar amerikanë. Musk ka lindur në Pretoria, Afrikën e Jugut, dhe u bë shtetas amerikan në vitin 2002, sipas biografive të miliarderit. Mamdani ka lindur në Kampala, Ugandë, dhe u bë shtetas amerikan në vitin 2018 . Lidhur me O’Donnell, Trump postoi në Truth Social ajo “nuk është në interesin më të mirë të Vendit të Madh”.

“Po e shqyrtoj seriozisht mundësinë e heqjes së shtetësisë së saj”, shkroi Trump , duke e quajtur aktoren e lindur në SHBA një “kërcënim për njerëzimin”.

Tarifat hakmarrëse të BE-së mbi eksportet amerikane janë shtyrë përsëri, njoftoi Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.

Kundërmasat, të cilat pritej të fillonin të martën, erdhën në përgjigje të taksave fillestare të importit të çelikut dhe aluminit nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump.

Hakmarrja e BE-së, e cila do të kishte prekur mallra amerikane me vlerë 21 miliardë euro, u pezullua për herë të parë në mars.

Ky pezullim është zgjatur deri në fillim të gushtit, tha von der Leyen në një konferencë për shtyp të dielën.

Von der Leyen u tha gazetarëve: “Shtetet e Bashkuara na kanë dërguar një letër me masa që do të hyjnë në fuqi nëse nuk ka një zgjidhje të negociuar, kështu që ne do ta zgjasim pezullimin e kundërmasave tona deri në fillim të gushtit.”

“Në të njëjtën kohë, ne do të vazhdojmë të përgatitemi për kundërmasat në mënyrë që të jemi plotësisht të përgatitur.”

Presidentja e Komisionit Evropian këmbënguli se BE-ja “gjithmonë ka qenë shumë e qartë se ne preferojmë një zgjidhje të negociuar.”

“Kjo mbetet kështu dhe ne do ta përdorim kohën që kemi tani deri më 1 gusht”, shtoi ajo.

Ministrat e tregtisë së BE-së pritet të takohen në Bruksel të hënën për të diskutuar se si të përgjigjen. Kjo vjen pasi Trump i shkroi një letër von der Leyen-it duke njoftuar planet e tij për të vendosur tarifa prej 30% mbi importet nga BE-ja, duke filluar nga 1 gushti.

Ai paralajmëroi se, nëse partneri tregtar do të hakmerrej me detyrime importi kundër SHBA-së, ai do të kundërpërgjigjej duke rritur tarifat përtej 30%.

Në një intervistë të regjistruar paraprakisht me Fox News, e cila u transmetua të shtunën në mbrëmje, Trump tha se disa vende ishin “shumë të mërzitura tani”, por ai këmbënguli se tarifat nënkuptonin “qindra miliarda dollarë” që po “rrjedhin”.

‘Mbroni interesat evropiane’

Ministrat e tregtisë së BE-së do të takohen të hënën në Bruksel për të diskutuar se sa e fortë duhet të jetë linja ndaj Uashingtonit.

Ministri i Financave i Gjermanisë, Lars Klingbeil, tha të dielën se “negociatat serioze dhe të orientuara drejt zgjidhjes” me SHBA-në ishin ende të nevojshme, por shtoi se, nëse ato dështojnë, BE-së do t’i duhen “kundërmasa vendimtare për të mbrojtur vendet e punës dhe bizneset në Evropë”.

“Dora jonë mbetet e shtrirë, por nuk do të pranojmë gjithçka,” tha Klingbeil për gazetën e përditshme Sueddeutsche Zeitung.

Komentet e tij erdhën pasi Presidenti francez, Emmanuel Macron, i kërkoi të shtunën Komisionit Evropian – i cili negocion në emër të të gjitha vendeve të BE-së – të “mbrojë me vendosmëri interesat evropiane”.

Që nga e shtuna, administrata Trump ka propozuar kushte tarifore për 24 vende dhe për BE-në, e cila përbëhet nga 27 vende.

Më 12 prill, këshilltari tregtar i Shtëpisë së Bardhë, Peter Navarro, vendosi një objektiv për të siguruar “90 marrëveshje në 90 ditë”.

Deri më tani, presidenti ka njoftuar skicat e dy pakteve të tilla me Mbretërinë e Bashkuar dhe Vietnamin, ndërsa negociatat me të tjerët vazhdojnë.

Ministria e Tregtisë e Kinës tha të premten se Shtetet e Bashkuara e kanë njoftuar Kinën për vendimin e tyre për të hequr një numër masash kufizuese tregtare.

“Kina po shqyrton, në përputhje me ligjet dhe rregulloret, kërkesat për leje eksporti për artikujt e kontrolluar përkatës. Ndërkohë, ShBA-ja ka ndërmarrë veprimet përkatëse, duke përfshirë heqjen e disa masave kufizuese ndaj Kinës, dhe e ka informuar zyrtarisht palën kineze lidhur me zhvillimet përkatëse,” bëri të ditur ministria.

Ajo shtoi që kjo lëvizje pason konsensusin në parim të arritur gjatë bisedimeve ekonomike e tregtare Kinë-ShBA në Londër dhe rithekson drejtimin e përcaktuar gjatë një telefonate midis dy krerëve të shtetit më 5 qershor.

Edhe pse Ministria e Tregtisë e Kinës nuk specifikoi se për cilët artikuj bëhet fjalë, koha përputhet me veprimet e fundit të ShBA-së, që siç raportohet, lehtësojnë kufizimet mbi disa eksporte të teknologjisë kyçe në Kinë, duke përfshirë mjetet e automatizimit të projektimit elektronik (EDA), të përdorura në prodhimin e gjysmëpërçuesve, si edhe disa komponentë të motorëve të aviacionit.

Softueri EDA është thelbësor në procesin e projektimit të mikroçipave dhe më parë u është nënshtruar kufizimeve të eksportit që synojnë zhvillimin e nyjave të përparuara. Furnizuesit amerikanë, si “Synopsys” dhe “Cadence”, zotërojnë tregun global në këtë sektor.

“Bloomberg” dhe “Reuters” raportuan të enjten se “Synopsys”, “Cadence” dhe “Siemens” – tre nga ofruesit kryesorë të softuerëve EDA në botë – po rikthejnë ofrimin e produkteve dhe shërbimeve të tyre për klientët kinezë, pas heqjes së kufizimeve të eksportit nga ShBA-ja.

Së bashku, këto firma kontrollojnë mbi 70 për qind të tregut të EDA-s të Kinës, gjë që e bën ndryshimin e politikës përkatëse të ShBA-së një zhvillim të rëndësishëm për ekosistemin e projektimit dhe prodhimit të gjysmëpërçuesve të Kinës.

Qeveria e ShBA-së njoftoi ​​gjithashtu eksportuesit amerikanë të etanit, duke hequr kërkesat e mëparshme për leje për dërgesat në Kinë.

Si pjesë e këtij ndryshimi të gjerë të politikave, “GE Aerospace” tani lejohet të rifillojë dërgimin e motorëve të vet reaktivë dhe teknologjisë përkatëse për prodhuesin kinez të avionëve COMAC.

Berlin/Romë/Nju Jork – 29 qershor 2025 – Gjermania dhe Italia, të cilat zotërojnë respektivisht rezervat e dyta dhe të treta më të mëdha të arit në botë pas Shteteve të Bashkuara, po rishikojnë sigurinë e këtyre pasurive kombëtare në një klimë gjithnjë e më të paqëndrueshme gjeopolitike. Me 3.352 tonë dhe 2.452 tonë ar në pronësi, të dyja vendet mbajnë një pjesë të konsiderueshme të këtij thesari jashtë kufijve të tyre – shumica ruhet në Rezervën Federale të Nju Jorkut, në zemër të Manhattanit.

Ky praktikë daton që nga Lufta e Ftohtë dhe ishte parë dikur si një masë mbrojtëse ndaj kërcënimeve sovjetike dhe si shprehje besimi në stabilitetin ekonomik të SHBA. Sot, megjithatë, këto premisa janë vënë në pikëpyetje.

Rreth 37% e arit të Gjermanisë dhe 43% e arit të Italisë vijon të mbahet në SHBA, duke ngritur shqetësime të reja përballë përplasjeve të reja ushtarake afër kufijve të BE-së, tensioneve në rajonin e Hormuzit dhe politikave të paparashikueshme të Donald Trump, i cili mbetet një figurë dominuese në skenën ndërkombëtare.

“Na shqetëson seriozisht mundësia që politika të ndikojë mbi pavarësinë e Rezervës Federale,” deklaroi Michael Jäger, president i Shoqatës Evropiane të Tatimpaguesve, duke bërë thirrje që ari të kthehet në territorin evropian.

Kjo debat aktual ka rihapur gjithashtu çështje të pazgjidhura historike. Dokumente të deklasifikuara tregojnë se 154 tonë ar nazist kaluan përmes Zvicrës, Spanjës dhe Portugalisë gjatë Luftës së Dytë Botërore, me një pjesë që përfundoi në SHBA si pjesë e rindërtimit përmes Planit Marshall. Ndërkohë, fati i “arit të Dongo-s” – thesari i Benito Musolinit i përbërë nga lingota, bizhuteri dhe valutë – mbetet ende i paqartë, pasi shumica e tij u zhduk në rrethana misterioze në vitin 1945.

Megjithatë, për Gjermaninë dhe Italinë, fokusi është sot te garancia e kontrollit të plotë të rezervave brenda kufijve kombëtarë, si një masë për të përballuar krizat e ardhshme ekonomike dhe politike. Kontrolli mbi arin kombëtar po shndërrohet në një çështje të sovranitetit – jo vetëm të financave.

Ylli Didani, 43-vjeçari nga Shqipëria, është dënuar me burgim të përjetshëm nga një gjykatë federale në Detroit, SHBA, për drejtimin e një rrjeti ndërkombëtar të trafikut të kokainës.

Ai u shpall fajtor pasi provat në gjyq dëshmuan se ai ishte kreu i një organizate kriminale me shtrirje në Shtetet e Bashkuara, Amerikën e Jugut dhe Evropë.

Organizata e tij financoi dhe organizoi dërgesa të mëdha kokaine, të cilat u transportuan nga Amerika e Jugut drejt Evropës.

Thellohen edhe më tutje kontradiktat rreth dëmeve nga sulmet amerikane ndaj infrastrukturës bërthamore të Iranit, pasi shefi i OKB-së për energjinë bërthamore thotë se Irani mund të fillojë pasurimin e uraniumit për një bombë brenda disa muajsh.

Irani ka kapacitetin për të filluar përsëri pasurimin e uraniumit – për një bombë të mundshme – brenda “pak muajsh”, thotë Rafael Grossi shef i mbikëqyrësit bërthamor të OKB-së.

Sipas tij, sulmet amerikane në tri centrale iraniane fundjavën e kaluar kishin shkaktuar dëme të rënda, por “jo totale”, duke kundërshtuar pretendimin e Donald Trumpit se objektet bërthamore të Iranit ishin “shkatërruar plotësisht”.

“Sinqerisht, nuk mund të pretendohet se gjithçka është zhdukur dhe nuk ka asgjë atje”, tha Grossi të shtunën.

Izraeli sulmoi caqet bërthamore dhe ushtarake në Iran më 13 qershor, duke pretenduar se Irani ishte afër ndërtimit të një arme bërthamore.

SHBA-të më vonë iu bashkuan sulmeve, duke hedhur bomba në tre nga objektet bërthamore të Iranit: Fordo, Natanz dhe Isfahan, por që atëherë, shkalla e vërtetë e dëmit ka qenë e paqartë.

Të shtunën, Grossi i tha CBS News, se Teherani mund të ketë “brenda pak muajsh.., disa kaskada centrifugash që të prodhojnë uranium të pasuruar”.

Ai shtoi se Irani ende zotëronte “kapacitetet industriale dhe teknologjike, kështu që nëse dëshiron, do të jetë në gjendje të fillojë ta bëjë këtë përsëri”.

IAEA nuk është organi i parë që sugjeron se aftësitë bërthamore të Iranit mund të vazhdojnë ende – më herët këtë javë, një vlerësim paraprak i Pentagonit zbuloi se sulmet amerikane ndoshta e kanë kthyer programin vetëm me muaj prapa.

Megjithatë, është e mundur që raportet e ardhshme të inteligjencës të përfshijnë më shumë informacion që tregon një nivel të ndryshëm dëmtimi të objekteve./rtk